Những yếu tố ảnh hưởng tới thương hiệu VĐV Thể thao Trung Quốc

404

Trung Quốc là một trong những quốc gia có nền thể thao nổi bật, nếu chỉ nhìn vào những kết quả rực rỡ, ít ai biết được rằng phía sau còn có nhiều yếu tố ảnh hưởng, chi phối tới những vận động viên thành tích cao.

 NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ CHÍNH TRỊ

Theo một thống kê gần đây, hiện nay Trung Quốc có hơn 850.000 sân bãi tập luyện, thi đấu thể thao có công suất, tiện ích khác nhau (gấp hơn 200 lần so với năm 1949). Nhà nước Trung Hoa đã có số người tham gia hoạt động thể thao thường xuyên tăng lên hơn 28% dân số. Và trong thời đại mà chủ nghĩa tiêu dùng đang lên ngôi và lối sống ít vận động đã làm phát sinh các vấn đề sức khỏe như béo phì và tiểu đường thì sự gia tăng hoạt động thể chất là rất tích cực.

Việc tổ chức thành công Thế vận hội 2008 đã thúc đẩy mạnh mẽ việc hiện đại hóa thủ đô Bắc Kinh. Nhiều cơ sở thể thao sau Olympic trở thành địa điểm tập thể dục cho người dân, chính phủ nỗ lực xây dựng nhiều địa điểm tập thể dục hơn. Việc phát triển ngành Thể thao đã được đưa vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 13 của Trung Quốc, giúp ngành Thể thao có thêm cú hích từ các quỹ công cộng. Theo kế hoạch, đến năm 2020, ngành Thể thao (bao gồm cả các ngành sản xuất hàng thể thao) được thành lập hơn gấp đôi về tổng giá trị, đóng góp 1% vào GDP của đất nước. Bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của bóng rổ, bóng chuyền và thể thao mùa đông, chính phủ Trung Quốc tập trung vào phát triển bóng đá, với mục tiêu có 70.000 sân bóng cùng 20.000 học viện vào năm 2020 và trở thành quốc gia bóng đá hàng đầu thế giới vào năm 2050. Ngoài ra, để tăng cường sức khỏe và thể lực của người dân, chính phủ đã ban hành Kế hoạch “Khỏe mạnh Trung Quốc 2030” và “Kế hoạch thể hình quốc gia 2016-2020” với mục tiêu xây dựng 15.000 cơ sở thể dục và 10.000 CLB trên cả nước.

Người dân Trung Hoa vui chơi bên cạnh sân vận động Quốc gia Bắc Kinh.

Bộ Tài chính và Tổng cục Thể thao đang cùng nghiên cứu tính khả thi để ra đời Quỹ công nghiệp thể thao. Chính phủ Trung Quốc đang soạn thảo Kế hoạch phát triển công nghiệp cho thể thao ngoài trời. Những nỗ lực này là một phần trong kế hoạch của chính phủ trung ương nhằm thúc đẩy thị trường thể thao đại chúng và phát triển chất lượng cao của ngành Thể thao.

Việc hiện đại hóa và loại bỏ các quan chức tham nhũng khỏi Super League Trung Quốc đã giúp nền của bóng đá của nước này được quan tâm nhiều hơn. Điều này cho thấy quyết tâm phát triển ngành Thể thao của Trung Quốc có ảnh hưởng tích cực đến các nhà đầu tư, niềm tin vào các cơ hội kinh doanh liên quan đến hoạt động của các cơ sở thể thao, tiếp thị thể thao, bán hàng, truyền thông và tài trợ. Việc thay đổi bức tranh bóng đá trong nước đã thu hút các nhà đầu tư tư nhân như Alibaba – công ty mua 50% cổ phần của CLB Quảng Châu Evergrande với giá 1,2 tỷ nhân dân tệ. Công ty cũng đã cam kết đầu tư thêm 8.080 nhân dân tệ vào môn bóng bầu dục trong thập kỷ tới.

Câu lạc bộ bóng đá Quảng Châu Evergrande vừa tổ chức lễ khởi công xây dựng sân vận động mới có sức chứa 100.000 khán giả với tổng chi phí lên đến gần 2 tỷ USD

Trước đó, cơ hội đầu tư vào thể thao ở Trung Quốc rất phong phú nhưng phải chịu rất nhiều quy định luôn thay đổi. Quy tắc mà chính phủ đề ra cho các tổ chức phi chính phủ (NGO) khi tổ chức các sự kiện thể thao ở Trung Quốc đó là, phải được sự chấp thuận của chính quyền tỉnh và có văn phòng đại diện tại Trung Quốc hoặc phải hợp tác với một tổ chức Trung Quốc được ủy quyền. Vào năm 2016, tập đoàn đa quốc gia Bắc Kinh Wanda Group Partners đã hợp tác với FIFA để cung cấp các sản phẩm thể thao và phối hợp với Union Cycliste International để tổ chức một số sự kiện thể thao quốc tế lớn tại đất nước này.

Nếu đầu tư vào thể thao trong nước nhằm mang lại lợi ích cho các nhà đầu tư địa phương với tư cách là người ủng hộ tích cực cho các chính sách của chính phủ thì việc mua lại các CLB bóng đá châu Âu và các công ty truyền thông được coi là cách để đa dạng hóa danh mục đầu tư, đồng thời, cho phép Trung Quốc bước vào thị trường thể thao quốc tế. Trong những năm gần đây, các nhà đầu tư như Tập đoàn Suning Holdings mua 70% cổ phần của Inter Milan, tập đoàn Wanda mua 20% cổ phần của Atletico Madrid và tiếp thị thể thao Thụy Sĩ đại lý Infront Sports & Media AG, sở hữu bản quyền truyền hình cho các sự kiện thể thao lớn.

Trung Quốc đã xác định rõ tầm quan trọng của thể thao trong công cuộc xây dựng một nhà nước mới. Nắm bắt được nhu cầu và xu thế phát triển ngành công nghiệp thể thao toàn cầu, qua đó nâng cao tỷ lệ đóng góp cho tăng trưởng của nền kinh tế, dịch vụ thể thao và giải trí là động lực tiếp theo của tăng trưởng kinh tế Trung Quốc. Euromonitor International – Dự án ngành công nghiệp dịch vụ giải trí và thể thao Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi trong giai đoạn 2016-2025 góp phần thúc đẩy đất nước chuyển dần sang nền kinh tế theo hướng dịch vụ và tiêu dùng. Theo số liệu mới nhất, đến năm 2025, Trung Quốc sẽ có ngành dịch vụ thể thao và giải trí lớn thứ 3 thế giới, vượt qua Đức và Nhật Bản. Tăng trưởng mạnh mẽ và tầm quan trọng ngày càng tăng của các dịch vụ thể thao sẽ được thúc đẩy bằng cách thay đổi lối sống của người dân, tăng cường hỗ trợ của chính phủ và tăng đầu tư tư nhân vào ngành Thể thao Trung Quốc.

ĐÀO TẠO TÀI NĂNG TRẺ

Khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, chính phủ Trung Quốc đã xác định tầm quan trọng của thể thao như một phương tiện để duy trì lối sống lành mạnh cho người dân. Để có được Trung Hoa mới thành công, người dân phải có đủ sức khỏe để gây dựng đất nước. Vậy nên chính phủ Trung Quốc rất đề cao tầm quan trọng của giáo dục thể chất trong hệ thống giáo dục và toàn xã hội. Người dân khỏe mạnh, sức lao động và năng suất được nâng cao. Từ những năm 1980, Trung Quốc đã bắt đầu các chính sách tìm kiếm và đào tạo nhân tài cho nền thể thao quốc gia. Theo chính sách này, các huấn luyện viên sẽ tuyển dụng trẻ em vào 1 trong 3.000 trung tâm huấn luyện trên khắp cả nước.

Những tài năng thể thao phải chịu áp lực rất lớn trong việc giành vinh quang.

Nữ vận động viên bơi lội người Trung Quốc Diệp Thi Văn người từng phá vỡ kỷ lục thế giới và giành huy chương vàng Olympic môn bơi lội ở cự ly 400m năm 2012. Năm 7 tuổi, Diệp Thi Văn rời nhà ở Hàng Châu và được đưa tới trường trung học thể thao Trần Kinh Luân. Tại đây, các giáo viên sớm nhận ra rằng Diệp Thi Văn hợp với môn bơi lội. Và năm 11 tuổi, cô đã giành được chiếc huy chương đầu tiên ở môn này. Thay vì dành thời gian đọc truyện, buôn chuyện cùng bạn bè, những năm qua, Diệp Thi Văn chỉ sống trong ký túc xá lạnh lẽo, với những bài tập hà khắc và với niềm hy vọng giành được càng nhiều huy chương vàng càng tốt. Ở tuổi lên 7, cô đã phải lên xà đơn 20 lần/hiệp, điều mà ngay cả những người trưởng thành cũng khó có thể làm nổi. Cô phải tập bơi hàng giờ mỗi ngày và chỉ được nghỉ khi hồ bơi cần được làm sạch. Nhưng trước các phương tiện thông tin đại chúng, Văn cũng như nhiều vận động viên thể thao khác của Trung Quốc không bao giờ hé răng tiết lộ về sứ mệnh mà họ vang trên vai. Tất cả đều được dạy cách hành xử thế nào là thích hợp khi tham gia các giải đấu lớn như luôn giữ nét mặt bình thường, hành xử không chê vào đâu được khi được phỏng vấn và không để lộ điểm yếu hay thể hiện mình đang bị đau. Thay vì được lớn lên bình thường và sống trong vòng tay yêu thương của cha mẹ, Văn phải rời xa gia đình, tự lập từ rất nhỏ. Điều an ủi duy nhất trong tuổi niên thiếu của Văn có lẽ chính là chế độ ăn uống với hàm lượng dinh dưỡng cao hơn rất nhiều so với các thiếu niên Trung Quốc bình thường. 

Trường thể thao có kỷ rất chặt chẽ trong đó các học viên đòi hỏi cần được sự hướng dẫn từ rất sớm. Nhưng đối với những trẻ dưới 6 tuổi, việc huấn luyện tương đối nhẹ nhàng và các bài tập được xem như trò chơi. Tuy nhiên, những trẻ trong độ tuổi từ 7-12 được huấn luyện 8 tiếng mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần trong suốt cả năm. Những em nhỏ bộc lộ được tài năng trong thể thao sẽ tốt nghiệp để chuyển sang một giai đoạn mới của chương trình huấn luyện chuyên nghiệp. Những em không đáp ứng được tiêu chuẩn cần thiết sẽ được chuyển sang các trường bình thường để thử vận may trong hệ thống giáo dục chính thức.

Diệp Thi Văn nhận Huy chương Vàng tại Olympic 2012.

GIA ĐÌNH

Đối với nhiều gia đình, việc huấn luyện một vận động viên thành công được xem như một chiến lược tài chính, nhiều gia đình nghèo khó tại Trung Quốc sẵn sàng cho con xa nhà từ khi còn nhỏ để vào các trường năng khiếu đào tạo tập trung để thực hiện giấc mơ lấy huy chương Vàng. Cha mẹ các em hi vọng chính phủ có thể đảm nhận việc nuôi dưỡng con cái họ để đứa trẻ trở thành ngôi sao trong tương lai và thay đổi vận mệnh gia đình. Những chương trình tìm kiếm tài năng thể thao của chính phủ, với những đãi ngộ hấp dẫn và những thành công trên phương diện truyền thông của các ngôi sao thể thao đã khiến cho nhiều gia đình ở Trung Quốc sẵn sằng tạo mọi điều kiện cho con em của mình theo học ở các trường thể thao năng khiếu. Mặc kệ những mặt tối đằng sau.

CHẾ ĐỘ SAU KHI GIẢI NGHỆ

Năm 2011 báo chí Trung Quốc đưa tin VĐV Trương Thượng Vũ – người từng giành 2 Huy chương Vàng thể dục dụng cụ ở Giải Vô địch các trường đại học Thế giới tại Bắc Kinh năm 2001, đang ăn xin tại Bắc Kinh. Anh tập luyện thể dục dụng cụ từ lúc lên 5 tuổi. Năm 1995, anh được chọn vào đội tuyển quốc gia để đào tạo thi đấu ở các kỳ Thế vận hội. Sau thành tích ở giải sinh viên Thế Giới,  anh buộc phải giải nghệ vào năm 2003 do chấn thương gót chân ngay trước thềm Thế vận hội Athens 2004.

Trương Thượng Vũ và những tấm huy chương sau khi giải nghệ

Tuổi thơ của VĐV này dành trọn cho thể thao nên việc học văn hóa cũng liên tục bị ngưng trệ. Vì vậy, sau khi giải nghệ, ngoài số tiền trợ cấp khoảng 38.000 nhân dân tệ, anh không thể có việc làm để trang trải cuộc sống. Năm 2007, anh bị bắt 2 lần vì tội ăn cắp và vừa mãn hạn tù vào tháng 4/2011. Thất nghiệp, túng quẫn, anh chỉ còn biết ra đường ăn xin. Ngoài Trương Thượng Vũ còn có rất nhiều VĐV từng đạt thành tích cao trong thể thao Trung Quốc cũng bị bỏ rơi và đang sống chui lủi với những nghề lao động chân tay rẻ tiền. Theo thống kê của tờ China Sports Daily, trong số 300 ngàn VĐV của thể thao thành tích cao Trung Quốc giải nghệ thì có khoảng 80% phải đối mặt với bệnh tật, nghèo đói và thất nghiệp. Nguyên nhân của thực tế đau lòng này đến từ các chính sách hỗ trợ của chính phủ, chỉ chú trọng vào những VĐV đang thi đấu, có cơ hội mang huy chương về quốc gia, mà quên đi những chính sách dành cho VĐV hậu đỉnh cao. Nguyên nhân khác, đến từ chính các VĐV. Dành cả tuổi xuân để luyện tập và thi đấu, các VĐV thường không quan tâm tới vấn đề hậu giải nghệ, khi qua tuổi thi đấu hoặc vì lý do chấn thương mà phải dừng lại, các VĐV này phải tự xoay sở với cuộc sống đồng thời họ cũng mất đi tiếng nói và sự quan tâm vì truyền thông và người hâm mộ đang bận tung hô những VĐV xuất sắc đương thời.

Thể thao đỉnh cao của Trung Quốc đi theo chiến lược tìm kiếm và đào tạo tập trung các tài năng thể thao từ khi còn nhỏ, các tài năng này học tập trung trong các trung tâm huấn luyện để có thể hướng tới mục tiêu lấy Huy chương vàng trong các giải đấu quốc tế. Nhưng các VĐV Thể thao đỉnh cao của Trung Quốc, hầu hết đều khiếm khuyết về nhiều kỹ năng xã hội nên khi kết thúc sự nghiệp thi đấu đỉnh cao thì nhiều trong số họ đã không kiếm được việc làm và sống cuộc đời hậu đỉnh cao trong nghèo khó, bệnh tật.

Tổng hợp ghi chép và phân tích của TS. Nguyễn Thu Hương từ các nguồn tư liệu thể thao thế giới.




Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *